Basınç, ısı, nem ve rüzgar gibi tek bir hava özelliÄŸinin ani deÄŸiÅŸimi veya bu özelliklerinden birkaçının birlikte ani deÄŸiÅŸimi, aÄŸrıyı baÅŸlatabiliyor. Memorial ÅžiÅŸli Hastanesi Nöroloji Bölümü’nden Uz. Dr. Abdullah ÖzkardeÅŸ, hava deÄŸiÅŸimlerinin baÅŸ aÄŸrısını tetikleyici etkisi hakkında bilgi verdi.

Hava şartlarına karşı duyarlılıktan bahsedildiğinde, akla gelen ilk şey, baş ağrıları veya migrendir. İki durum birbirinden temelde faklıdır. Baş ağrısı, gerilim, stres, enfeksiyon, madde bağımlılığı var olan bir hastalığın neden olduğu bir yakınmadır. Migrenin ise kendisi tıbbi bir durumdur ve migren ağrılarına neden olur.

Gündelik hayatın yüksek temposu başınızı aÄŸrıtabilir
Modern yaÅŸamın koÅŸuÅŸturması ve telaşı, tüm algılarımızı son limitlerine kadar zorlar. Ä°ÅŸ hayatı, her geçen gün daha yarışmacı hale gelmektedir. Sürekli gürültü, sakin bir an kavramını neredeyse yok etmiÅŸtir. Bütün bunlara ek olarak; alkol, nikotin ve kafein gibi maddelerin aşırı tüketimi de söz konusudur. Bütün bu faktörler milyonlarca kiÅŸinin her gün baÅŸaÄŸrısı çekmesine neden olmaktadır. Bu aÄŸrılar, bugünün dünyasında, en yaygın saÄŸlık problemlerinden biri haline gelmiÅŸtir. Gerilim tipi baÅŸ aÄŸrısı çeken hastaların yarısından daha fazlası, sosyal hayatlarının ve iÅŸlerinin belirgin olarak etkilendiÄŸini ifade etmektedirler. BaÅŸ aÄŸrısından yakınan hastaların çoÄŸunluÄŸu, reçetesiz satılabilen aÄŸrı kesicilere kolayca ulaÅŸmaları nedeniyle kendi kendilerini tedavi etmektedirler.

BaÅŸ aÄŸrıları genellikle önemsiz bir durum olarak algılanır ve ‘ne de olsa baÅŸaÄŸrısı öldürmez’ diye düÅŸünülür. Bu görüÅŸ altta önemli bir tıbbi durum yoksa doÄŸrudur. Ama baÅŸ aÄŸrısı, çok ciddi bir hastalığın ikaz bulgusu da olabilir.

Migren atakları yaÅŸamınızı çekilmez kılabilir
Migren aÄŸrısının bulguları bir baÅŸ aÄŸrısından daha fazladır. Esas yakınma genellikle başın bir yanını etkileyen, ÅŸiddetli ve nabız karakteri gösteren baÅŸaÄŸrısıdır. Bulantı, kusma, gürültü ve ışığa karşı duyarlılık genellikle aÄŸrıya eÅŸlik eder. Bir migren atağı birkaç saatten birkaç güne kadar sürebilir. Bazı hastalarda bir migren atağından once, “aura” diye adlandırılan görme bozuklukları veya yüz, kol ve ellerde uyuÅŸukluk hissi olabilir. Yıllarca migrenin nedeninin beyindeki kan akımında deÄŸiÅŸiklikler olduÄŸuna inanılmıştır. Tetikleyici bir neden kan damarlarını daraltır ve sonuçta beyine az kan gitmesiyle beyine giden oksijen miktarı azalır. Vücut bu tehlikeye karşı, kan damarlarını geniÅŸleterek cevap verir. Bunlara ek olarak, bu olaylar sırasında, bazı kimyasal maddeler açığa çıkarak, beyin dokusunda inflamasyon ve ÅŸiÅŸmeye neden olurlar ve aÄŸrıyla ilgili sinir uçlarında duyarlılık artar.

Kadınların başı daha çok aÄŸrıyor
Sebebi ne olursa olsun, bu rahatsızlık dünya üzerinde milyonlarca insanı etkilemektedir. Batı ülkelerinde, toplumun %10-18’i migren ataklarından yakınmaktadır. Bunların %60-75’i ise kadındır.

Hava ÅŸartları, baÅŸ aÄŸrısını ve migreni tetikleyen pek çok çevresel faktörden biri olarak öne çıkar. Basınç, ısı, nem ve rüzgar gibi tek bir hava özelliÄŸinin ani deÄŸiÅŸimi veya bu özelliklerinden birkaçının birlikte ani deÄŸiÅŸimi, aÄŸrıyı baÅŸlatabilir. Bazı bilim adamları, havadaki ani deÄŸiÅŸikliÄŸin insan vücudundaki kimyasal dengeyi deÄŸiÅŸtirebileceÄŸine inanırlar.

Stres, baÅŸ aÄŸrısının ve migrenin en yaygın tetikleyici ve baÅŸlatıcı faktörüdür. Hava deÄŸiÅŸiklikleri ikinci sıradadır. AÄŸrının baÅŸlaması ve hava ÅŸartları arasında paralel bir iliÅŸki bulunmaktadır. DeÄŸiÅŸen hava ÅŸartlarındaki karmaşıklık, aÄŸrı ve hava ÅŸartları arasında iliÅŸkileri anlamayı zorlaÅŸtırmaktadır. Hava basıncında ani düÅŸme, bulutların kalınlaÅŸması, nem artışı, ısıdaki deÄŸiÅŸimler ve rüzgarın ÅŸiddetlenmesi, diÄŸer hava özelliklerinden daha çok migren ataklarını tetiklemekte ve varolan aÄŸrıyı kötüleÅŸtirmektedir. Aksine yüksek hava basıncı ile birlikte olan kuru bir hava ve parlak güneÅŸ ışığı baÅŸ aÄŸrısını yatıştırabilmektedir.

Havadaki basınç deÄŸiÅŸiklikleri baÅŸ aÄŸrısının baÅŸlıca sebebi
Ä°nsanlarda kemiklerin aralarında “sinus” denilen hava boÅŸlukları vardır. Havanın barometrik basıncı düÅŸtüÄŸünde, sinus içindeki hava geniÅŸler ve burun boÅŸluÄŸuna açılan küçük kanallarla fazla miktarı boÅŸaltılır. EÄŸer kanallarda soÄŸuk algınlığı gibi bir nedenle tıkanıklık varsa, sinus içindeki basınç aÄŸrı oluÅŸturacak kadar artacak ve baÅŸ aÄŸrısı veya migreni tetikleyebilecektir. Aynı ÅŸekilde barometrik basınç deÄŸiÅŸiklikleri, sıvı dolu vücut boÅŸluklarını da etkileyebilmektedir.

“Hastalık rüzgarı”na dikkat!
Hastalık rüzgarı diye adlandırılan rüzgar, bazı insanlarda migreni ve baÅŸaÄŸrısını baÅŸlatabilmektedir. UÄŸuldayan rüzgar ve bu rüzgarda tıkırdayan pencereler sinirleri ayaklandırabilir. Ilık, sıcak ve çok kuru daÄŸ ve çöl rüzgarları, ağız ve burun boÅŸluÄŸundaki ıslak yüzeyleri kurutur, hava yollarını uyarır. Ve böylece baÅŸaÄŸrısı ve migren tetiklenebilir.

BaÅŸ aÄŸrısından korunmak için…
BaÅŸ aÄŸrılarını kısmen de olsa kontrol altına almak için; uyku düzenine, saÄŸlıklı beslenmeye, stresten uzak kalmaya, egzersiz yapmaya, alkol ve sigaradan uzak durmaya dikkat edilmelidir. Ayrıca aÄŸrıyı oluÅŸturan tetikleyici faktör tesbit edilebiliyorsa bunlara maruz kalmamak gerekir. ÖrneÄŸin ıslak saç aÄŸrı nedeni oluyorsa, banyo sonrası saçı kurutma makinesi ile iyice kurutmak gerekir. Hava ÅŸartlarını deÄŸiÅŸtirmek mümkün deÄŸildir; fakat olmsuz etkileri azaltılmaya çalışılabilir. Ortamın ısısını ve nemi ayarlamak, rüzgara maruz kalmamaya çalışmak önemlidir.