Kalp hastalıkları tüm dünyada en yaygın hastalık ve ölüm nedenleri arasında yer alıyor ve kalp krizi geçiren hastalardaki her 1 saatlik gecikmede, 100 kiÅŸiden biri tedavi edilmediÄŸi için yaÅŸamını yitiriyor. Bu bilgiler ışığında; kalp hastalıkları ile mücadelenin önemi artarken, kalp krizine karşı acil müdahale de öne çıkıyor. Prof. Dr. Tevfik Gürmen, kalp krizine doÄŸru yaklaşım hakkında bilgi verdi.

DÄ°YABETÄ°K HASTALARDA KRÄ°Z GÖÄžÜS AÄžRISI Ä°LE GELMEYEBÄ°LÄ°R

Kalp krizinin en sık görülen belirtisi göÄŸüs aÄŸrısıdır. AÄŸrı 20 dakikadan uzun sürdüÄŸü ve tedavi edilmediÄŸi takdirde 4-6 saatten fazla devam edebilir. Genellikle göÄŸüs ortasında baskı, sıkışma hissi ÅŸeklindedir ve boyuna, çeneye, kollara (daha çok sol kola) yayılır. AÄŸrı baÅŸlangıçta maksimum düzeyde deÄŸildir, gittikçe artar. Birçok hastada aÄŸrı ile birlikte bulantı, kusma, terleme olur. AÄŸrıya nefes darlığı, baÅŸ dönmesi, baygınlık eÅŸlik edebilir. Ancak bazı hastalarda, özellikle ÅŸeker hastalarında ve yaÅŸlılarda aÄŸrı olmayabilir; kalp krizi; sıkıntı, fenalık hissi, nefes darlığı, bayılma gibi belirtilerle kendini gösterebilir. Kalp krizi geçiren kiÅŸi bir an önce yoÄŸun bakım ünitesi olan, tercihen acil anjiyografi ve anjiyoplasti (balon) / stent uygulamaları yapılabilen donanımlı bir saÄŸlık kuruluÅŸuna ulaÅŸtırılmalıdır. Kalp krizinden kuÅŸkulanılan hasta rahat bir pozisyonda efor sarfetmeden dinlenmeli ve olanak varsa donanımlı bir ambulansla hastaneye götürülmelidir. Evde yapılabilecek en yararlı tedavi bir tablet aspirin çiÄŸnetmek veya suda eritip içirmektir.

Her bir saatlik gecikmede kalp krizi geçiren 100 hastadan biri kaybedilmektedir. Enfarktüs ÅŸüphesi varsa hiç zaman kaybetmeden donanımlı bir hastaneye gidilmelidir.Hastaların çoÄŸunda basit bir EKG kaydı hemen tanı konmasını saÄŸlar. Kalp krizi geçirmekte olan hasta koroner yoÄŸun bakım ünitesinde tedaviye alınır. Acil giriÅŸim olanağı olan merkezlerde ekip hazırsa hasta doÄŸrudan anjiyografi odasına alınabilir. Kalp krizinde esas tedavi bir an önce tıkalı damarın açılmasıdır. Bir yandan ritm bozuklukları, kalp durması gibi hayati komplikasyonlarla mücadele ederken; diÄŸer yandan tıkanmış damar bölgesinde tekrar kan akımını saÄŸlamak için gereken tedaviye baÅŸlanmalıdır. Tıkanmış damar baÅŸlıca iki yöntemle açılabilir: 1) Anjiyoplasti (balon) ve stent uygulaması. 2) Pıhtı eriten (trombolitik) ilaçlar.

Acil giriÅŸim ilaç tedavisinden daha baÅŸarılı

Yapılan araÅŸtırmalar balon/stent uygulamasının pıhtı eritici ilaç tedavisinden daha etkili olduÄŸunu gösteriyor. Pıhtı eritici ilaçların en korkulan komplikasyonu olan beyin kanaması riski balon/stent uygulaması ile ortadan kalkmaktadır. Kalp krizinin acil balon/stent uygulaması ile tedavisi yönteminde önemli nokta yeterli altyapıya sahip hastanelerde, 7 gün/24 saat hizmet verebilen deneyimli operatörler tarafından yapılması gerekliliÄŸidir. Kalp krizi tedavisinde ilk 2-3 saat içinde damar açıldığında yarar elde edilmektedir. Ancak geç baÅŸvuran hastalarda ilk 12 saat, bazı durumlarda ilk 24-36 saat içinde dahi giriÅŸim yapmak yararlı olmaktadır.

Tedaviye ömür boyu devam etmelidir

Anjiyoplasti/stent uygulaması sonrası hastanın tedavisine koroner yoÄŸun bakım ünitesinde devam edilir. ÇoÄŸu hasta 24-48 saat sonra normal servise çıkar, birkaç gün de serviste yattıktan sonra hastaneden ayrılır. Ancak her hastanın farklı olduÄŸu ve kalp krizi geçirmiÅŸ kiÅŸilerde tedavinin ömür boyu devam edeceÄŸi unutulmamalıdır.

Damarlarının tıkanması kalp krizine neden oluyor

Koroner kalp hastalığı dünyada ve ülkemizde en önde gelen hastalık ve ölüm nedenidir. Koroner arterler (atardamarlar) kalp kasının kan ihtiyacını karşılayan, kalbin çalışması için gerekli oksijen ve diÄŸer maddeleri saÄŸlayan damarlardır. Bu damarların duvarında kolesterol, yaÄŸ tortuları, çeÅŸitli hücreler ve kalsiyum gibi maddelerin birikmesi sonucu damarda daralma veya tıkanmalar oluÅŸmaktadır. Daralmış bölgelerden geçen kan akımının azalması ve o damarın beslediÄŸi kalp kası bölgesinin yeterli beslenememesi nedeniyle eforla veya istirahat halinde gelen göÄŸüs aÄŸrıları ortaya çıkar. Damarın tıkanması çoÄŸunlukla kalp krizine neden olur. Kalp krizi kalp kasının bir bölgesinin kandan yoksun kalması nedeniyle oluÅŸur. Kalp kasının oksijensiz kalması sonucunda biriken kimyasal maddeler aÄŸrıya neden olmaktadır. Bu durum 15-20 dakikadan uzun sürdüÄŸünde kalp kasında geri dönüÅŸümsüz hasar oluÅŸmaya baÅŸlar.