Yumurtalıkların rahmin her iki yanında fallop tüpleriyle yakın temasta bulunduklarını, kadın genital organlarının östrojen, progesteron (Kadınlık hormonları) ve az miktarda testosteron (Erkeklik hormonu) üreten yapılar olduÄŸunu söyleyen Medical Park Samsun Hastanesi Kadın Hastalıkları ve DoÄŸum Uzmanı Op. Dr. Mehmet Ahmet Canbaz, "Yumurtalıklar ergenlik öncesi dönemde herhangi bir hormonal salgı iÅŸlevi göstermezken, ergenlik döneminden itibaren menopoza kadar çeÅŸitli hormonlar üreterek kadının düzenli olarak adet kanaması görmesini saÄŸlarlar. Yumurtalıkların temel görevi her ay yapılarında yer alan yumurta hücresini olgunlaÅŸtırmak ve olgunlaÅŸma gerçekleÅŸtikten sonra bu hücreyi yumurtlama adı verilen iÅŸlevle muhtemel bir döllenmenin gerçekleÅŸeceÄŸi fallop tüpü içine vermektir. Yumurtalık dokusunda her ay devam eden bu döngü, dokuda yumurta hücreleri tükendiÄŸinde ortadan kalkar. Döngü ve böylece adet kanamaları ortadan kalktığında kadın menopoz evresine geçiÅŸ yapmıştır. ÇoÄŸu over kist iyi huyludur ve genellikle 20-44 yaÅŸ arası kadınlarda görülür. Özellikle muayene ve ultrasonda elde edilen bulgular, ayrıca bazı kan tahlilleri ayırıcı tanıda bize yardımcı olur. Kistler her zaman kısırlık nedeni deÄŸildir. EÄŸer oluÅŸum sebepleri hormonal düzensizlik ise kısırlık görülebilir" dedi.
Yumurtalık kistlerine üreme çağındaki kadınlarda sık rastlandığına dikkat çeken Op. Dr. Mehmet Ahmet Canbaz, "Folikül kistleri yumurtlama sürecinde oluÅŸan folikül adı verilen keseciÄŸin aşırı büyümesiyle ortaya çıkar. Bu kistlerin çoÄŸu 5 santim veya daha ufak çaptadır ve genellikle belirti vermezler. Folikül kistleri 1-3 adet döngüsü sonrasında kendiliÄŸinden veya bu tür kistlerin varlığında doktor tarafından sıklıkla verilen doÄŸum kontrol haplarının yardımıyla büzülerek kaybolurlar. Corpus luteum kistleri folikül kistlerin aksine genellikle aÄŸrılıdırlar. Normalde belli bir süre sonunda ortadan kalkması gereken sarı cismin progesteron hormonu salgısına devam etmesiyle adet kanamasının gecikmesine neden olabilirler. Endometrioma (Çikolata kisti), endometriozis adı verilen durum yumurtalıklar içinde oluÅŸtuÄŸunda burada içi koyu kahverengi, eskimiÅŸ kan dolu, sıvı çikolatayı andıran görünümde bir sıvı içeren kistlik oluÅŸumlar meydana gelebilir. Polikistik over hastalığında tek büyük bir kist deÄŸil, çok sayıda ve milimetrik boyutlarda kist yumurtalık içerisinde bulunur. Dermoid kist yumurtlama iÅŸleviyle ilgisi olmayan bir kist türüdür. Ä°çi vücudun çeÅŸitli dokularıyla dolu olabilir. Kistin içinde en sık cilt ve kıl yapıları görülmekle beraber, bazen diÅŸ dokusu bile görülebilir. Bu tür kistler ultrasonografide nispeten kolay tanınırlar" diye konuÅŸtu.
Dış gebelik konusuna da deÄŸinen Op. Dr. Canbaz, "Yumurtalıklara yakın komÅŸulukta yer alan fallop tüplerinin içlerinin geçirilmiÅŸ enfeksiyonlara baÄŸlı ÅŸiÅŸmesiyle oluÅŸan kitleler ultrasonografide yumurtalık kisti izlenimi verebilir. Gebelik dönemde oluÅŸan yumurtalık kistlerinin, gebelik oluÅŸturmak için uygulanan yumurtlamayı saÄŸlayıcı tedavilerde bir yan etki olarak yumurtalıklarda büyüme ve çok fazla sayıda kist oluÅŸumu söz konusu olabilir. Yumurtalıklar diÄŸer organlara göre belirti verme açısından daha fakirdirler, çoÄŸu kez bir ÅŸikayet oluÅŸturmazlar ve rutin kontroller esnasında fark edilirler. En sık verdikleri belirti adet düzensizlikleri, karında ÅŸiÅŸlik, karın aÄŸrısı, sindirim sistemi bozuklukları, idrar yolu ÅŸikayetleri gibi özgün olmayan belirtilerdir. Çok fazla büyümeyen bir yumurtalık kistidir, karın boÅŸluÄŸu içerisinde kendine rahatlıkla yer bulabileceÄŸi için ÅŸiÅŸlik yapmaz. Benzer ÅŸekilde hormon salgısı yapmayan kistler de adet düzensizliÄŸi oluÅŸturmaz" ÅŸeklinde konuÅŸtu.
Dr. Canbaz, kistlerin tedavisi için ÅŸu önerilerde bulundu:
"Kistlerin tümü ameliyat gerektirmez. Yumurtalık kistleri uzun vadeli olarak ÅŸiddetli belirtilere neden olduklarında önceden gerekli incelemeler yapıldıktan sonra, planlı bir zamanda ameliyat edilirler. Torsiyon veya yırtılma gerçekleÅŸtiÄŸinde acilen ameliyat edilirler. Yumurtalık kistlerinin boyutları arttıkça içlerindeki basınç artar ve kendi etraflarında dönerek kendilerini boÄŸmaları veya yırtılma riskleri artar. BoÄŸulma ve yırtılma durumlarında genellikle oldukça hazırsız bir zamanda ve optimal olmayan acil ÅŸartlarda ameliyat gerçekleÅŸir. Bu, yumurtalığın kaybedilme riskini arttıran ve ameliyatın laparoskopi ile yapılma ÅŸansını belirgin olarak azaltan bir durumdur. Bu nedenle büyük kistlerde henüz bu tür durumlar gerçekleÅŸmeden ameliyat edilmesi tercih edilir. Özellikle çok genç kızlarda ve menopoza yakın dönemde veya menopoza girmiÅŸ kadınlarda var olan kistler doktor için oldukça rahatsız edicidir. Bu tür durumlarda ultrasonografi ve diÄŸer görüntüleme yöntemleri ve tümör belirteçleri bir kanseri
düÅŸündürmese dahi, kesin tanının konulması için doktor genellikle ameliyat önerir. Yine herhangi bir kadında ultrasonografide ve diÄŸer görüntüleme yöntemlerinde kistin içinde sıvı dışında solid bir komponentin de bulunması veya tümör belirteçlerinde yükselme saptanması durumunda genellikle ameliyat önerilir."

Ä°ha