Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) Jeoloji MühendisliÄŸi Bölümü Genel Jeoloji Anabilim Dalı ÖÄŸretim Üyesi Prof. Dr. Osman BektaÅŸ, son 10 yıl içerisinde küresel ısınmaya baÄŸlı olarak geliÅŸen iklim deÄŸiÅŸimlerinin yağışlara etkisinin NASA tarafından uydu görüntüleri ile analiz edildiÄŸini belirtti.

NASA'nın uydu verilerine göre, yaz mevsiminde Ekvator'dan gelip kışın geri dönen su buharı yüklü havanın, DoÄŸu Karadeniz Bölgesi'nde etkin yağış, sel ve heyelanlara neden olduÄŸunu ifade eden BektaÅŸ, ''Ä°klim deÄŸiÅŸiminin bir sonucu olan kısa süreli ÅŸiddetli yaz yaÄŸmurları, altyapılarıyla bu deÄŸiÅŸime hazır olmayan yerleÅŸim bölgelerinde her geçen gün daha fazla can ve mal kaybına neden olmakta'' dedi.
Havanın yağışa dönüÅŸebilecek su buharını taşıma kapasitesinin sıcaklığa baÄŸlı olarak arttığını anlatan BektaÅŸ, ''Bu nedenle DoÄŸu Karadeniz'de, Temmuz-AÄŸustos aylarında bünyesinde aşırı su buharı taşıyabilen sıcak hava yükselir ve atmosferdeki ani soÄŸumalarla farklı bölgelerde, farklı miktarda, kısa süreli, fakat ÅŸiddetli yağış bırakır'' diye konuÅŸtu.
Yazın aşırı ısınarak büyük miktarda su buharı taşıyabilen ve bunu saÄŸanak yağışlara dönüÅŸtürebilen yağışlı havanın, kışın havaların soÄŸumasıyla tekrar güneye, Ekvator'daki yerine çekildiÄŸini vurgulayan BektaÅŸ, ÅŸunları söyledi:
''Bu nedenle de DoÄŸu Karadeniz Bölgesi kış aylarında eskisi gibi yağış alamaz. Giresun-Trabzon-Rize yörelerinde son yıllarda sel ve heyelanlara neden olan bu tür etkin yağışların eskiden olduÄŸu gibi sonbahardan çok yaz aylarında görülmesi, DoÄŸu Karadeniz'deki iklim deÄŸiÅŸiminin bir sonucu olarak yorumlanabilir.''
Prof. Dr. BektaÅŸ, 27 AÄŸustos 2010'da Rize'de 13 vatandaşın ölümüyle sonuçlanan sel ve heyelana neden olan aşırı yağışın, NASA'nın aynı dönem uydu görüntüsünde Ekvator'dan gelerek Karadeniz üzerine yerleÅŸen aşırı su buharı yüklü hava anomalisi ile özdeÅŸ olduÄŸunun tespit edildiÄŸini belirterek, ÅŸöyle devam etti:
''Yazın Ekvator'dan gelerek ÅŸiddetli yağış bırakan, kışın tekrar Ekvator'a çekilen yağışlı havanın son 20 yıl içerisinde Trabzon-Rize Bölgesinde oluÅŸturduÄŸu sel ve heyelanlar arasında 21 Temmuz 1988'deki 64 vatandaşın hayatını kaybettiÄŸi Trabzon Çatak heyelanını, 20 Haziran 1990'da Trabzon ve Akçaabat'ta 56 kiÅŸinin öldüÄŸü sel ve heyelanı, 23 Haziran 1990'da Rize ÇamlıhemÅŸin'de 51 kiÅŸinin yaÅŸamını yitirdiÄŸi sel ve heyelanı, 7 AÄŸustos 1998'de Trabzon BeÅŸköy'deki 47 kiÅŸinin öldüÄŸü sel ve heyelanı sayabiliriz.''

-AÅžIRI NÜFUS ARTIÅžI VE ÅžEHÄ°RLEÅžME DE RÄ°SKÄ° ARTIRIYOR-
Prof. Dr. Osman BektaÅŸ, DoÄŸu Karadeniz'de aşırı yağışlar sonucu eÄŸimli arazi, tektonik ve litolojik faktörlerin heyelan tehlikesini artırdığını vurgulayarak, ÅŸunları kaydetti:
''Öte yandan hızla artan nüfus yanında ÅŸehirleÅŸme için gerekli arazi talebi, heyelana duyarlı arazilerin ve dere yataklarının yerleÅŸime açılmasını engelleyememektedir. Bu durum heyelan riskinin veya can ve mal kaybının her geçen gün daha da artmasına neden olmaktadır. Ä°klim deÄŸiÅŸimin özelliÄŸi olan ani etkin yağış ve bunun sonucu oluÅŸan seller sadece derelerde deÄŸil ÅŸehir merkezlerinde etkili oluyor. Çünkü illerimiz altyapı açısından bu tür iklim deÄŸiÅŸimine hazır deÄŸil. YerleÅŸim alanlarına düÅŸen yaÄŸmur sularını toplayan ve bölgeden uzaklaÅŸtıran yüzey drenaj aÄŸlarının olmaması, sel ve heyelanlara davetiye çıkarmakta. Åžehirlerdeki mazgal sayılarının az veya yetersiz olması da ÅŸehir sellerinin bir diÄŸer nedeni olarak belirtilebilir.''