Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi'ne Türkiye'nin dönem baÅŸkanlığını yaptığı dönemde kurulan Âkil Adamlar Komitesi, ayrımcılık ve yabancı düÅŸmanlığıyla mücadele ile ilgili hazırladığı raporda Avrupalı hükümetlere sert eleÅŸtiriler getirdi. HoÅŸgörüsüzlük, dışlama, ayrımcılık gibi eÄŸilimlere karşı çözüm bulmak amacıyla oluÅŸturulan Komite'nin hazırladığı raporda, Avrupa'nın bu konuda hâlâ ortak bir siyasî irade belirleyemediÄŸine dikkat çekildi.

Asimilasyon politikalarının tehlikesine iÅŸaret eden Komite, hükümetlerin, kanunları yaparken ülkelerinde yaÅŸayan yabancılara da söz hakkı tanımalarını istedi. Avrupa Konseyi üyelerinin genel olarak destek verdiÄŸi raporda hükümetlere yapılan çarpıcı önerilerden bazıları ÅŸöyle: "Azınlık ve yabancı nüfuslara tek bir kültürü dayatan yasalar çıkarılmamalı. Ä°nsanlar inanç, kültür ve kimliklerini reddetmeye zorlanmamalı. Ne Ä°slam'ın, ne de baÅŸka bir dinin Avrupa deÄŸerleriyle uyumsuz olduÄŸu iddiası kabul edilemez. Yasalar zorlayıcı ve yasakçı deÄŸil, ikna edici ve diyaloÄŸa teÅŸvik edici olmalı." Fransa'daki burka yasağı gibi örneklerin eleÅŸtirildiÄŸi rapor, konseyin bu alanda hazırladığı en kapsamlı metin olma özelliÄŸini taşıyor.

Akil adamlar raporunda, finansal krizle boÄŸuÅŸan ve eski gücünü yitiren Avrupa'da, artan yabancı düÅŸmanlığı ve Ä°slam karşıtlığıyla mücadele edebilecek ortak bir siyasi irade olmadığı vurgulandı. Avrupa'nın çok kültürlü toplumlara hazırlanması için 59 teklif getirilen raporda, Avrupa kurumları ve Avrupa Konseyi'ne üye ülkelerin hükümetlerine bir eylem planı sunuldu. Ayrıca, eÄŸitimcilere, medya kurumlarına ve ünlü sanatçılara yönelik bir dizi tavsiyeler de raporda yer aldı. "Farklılık ve özgürlüklerin kaynaÅŸtırılması'' baÅŸlığını taşıyan rapor, Türkiye'den Prof. Dr. AyÅŸe KadıoÄŸlu'nun da yer aldığı 9 kiÅŸilik Akil Adamlar Heyeti Avrupa'nın birçok ÅŸehrindeki her kesimden uzmanlarla yaptıkları görüÅŸmeler sonucu hazırlandı. Avrupa Konseyi Genel Sekreteri Thorbjorn Jagland, "Avrupa, farklı kültürlerle birlikte yaÅŸamayı ve o kültürleri zenginlik olarak görmeyi öÄŸrenmeli. Bu rapor, Avrupa Konseyi'nin bu alanda yürüteceÄŸi faaliyetlerin de yol haritasını çiziyor." dedi.

Akil Adamlar Komitesi'nin raporunda hiçbir göçmen topluluÄŸun kendi kültürel kimliÄŸini reddetmeye ve asimilasyona zorlanamayacağı belirtilirken, bulunduÄŸu ülkenin yasalarına uyan her kültürden insanın o ülkenin vatandaşı sayılabileceÄŸi kaydedildi. Raporda, Avrupa'da hükümetlerin son yıllarda Müslüman nüfusu hedef alan yasalar hazırladığı vurgulanırken, "Azınlık ve yabancı nüfuslara tek bir kültürü dayatan yasalar çıkarılmamalı. Ä°nanç, kültür ve kimliklerini reddetmeye zorlanmamalı. Ne Ä°slam'ın, ne de baÅŸka bir dinin Avrupa deÄŸerleriyle uyumsuz olduÄŸu iddiası kabul edilemez." ifadeleriyle Fransa'daki burka yasağı gibi örnekler eleÅŸtirildi. Yabancıları ve göçmen kökenli vatandaÅŸları hedef alan yasaların zorlayıcı ve yasakçı deÄŸil, ikna edici ve diyaloÄŸa teÅŸvik edici olması gerektiÄŸi ifade edildi.

Avrupa'da asimilasyon politikalarının yaygınlaÅŸtığına dikkat çekilirken, "Göçmenlerin Avrupa kültürüne uyum saÄŸlaması için kendi kimliÄŸini reddetmesi beklenemez." ifadeleri kullanıldı. ABD'de farklı etnik kökene sahip insanların ABD vatandaşı kimliÄŸini sahiplendiÄŸi belirtilerek, Avrupa'nın da ABD'nin "farklı kültürleri zenginlik gören" vatandaÅŸlık anlayışını sahiplenmesi gerektiÄŸi kaydedildi. Özellikle, Müslüman göçmenlerin ayrımcılık maÄŸduru olduÄŸunu kaydeden raporda, "Avrupa'da Ä°slam ile terör birlikte anılıyor. 'Her Müslüman terörist deÄŸildir ama bütün teröristler Müslüman'dır' görüÅŸü yaygın. Ancak, Avrupa'da ayrılıkçı terörün radikal Ä°slamcı terörden daha fazla can aldığını istatistikler gösteriyor. Bu tür önyargılarla ve dezenformasyonlarla mücadele edilmesi gerekiyor." denildi.

Avrupa'daki göçmenlere yerel seçimlerde oy hakkı verilmesi gerektiÄŸi savunulurken, yabancıların yasalara uymasını isteyen hükümetlerin, söz konusu yasaların oluÅŸturulmasında da yabancılara söz hakkı vermesinin önemine vurgu yaptı. Akil Adamlar Komitesi, vatandaÅŸlık hakkının yabancıların etnik kökenine veya dini kimliÄŸine göre deÄŸil, somut kriterlere göre verilmesi gerektiÄŸinin de altını çizdi.

Raporu basına deÄŸerlendiren eski NATO Genel Sekreteri ve Akil Adamlar Komitesi üyesi Javier Solana, raporun bugünün problemlerini ve uygulamalarını da içerdiÄŸini belirtti. Solana, "Avrupa her zaman farklılıkları içeren bir yer olmuÅŸtur. Avrupa'da farklılıklar artıyor, bu bizim kaderimiz.'' diye konuÅŸtu. Komitenin diÄŸer bir üyesi Ä°talya Uluslararası Ticaret ve eski Avrupa Ä°ÅŸleri Bakanı Emma Bonino da Avrupa'da çalışan nüfus sayısının 2050 yılında 100 milyona düÅŸeceÄŸini ifade ederek Avrupa'nın bu süreçte yüksek sayıda göçmene ihtiyacı olduÄŸunu söyledi. Bonino, "Siyasî liderlere ve bütün profesyonelleri insanlara doÄŸru bir resim verme konusunda sorumlu bir liderliÄŸe çağırıyoruz. Halka, 'Bakın milyonlarca göçmene ihtiyacımız var' mesajını vermeye baÅŸlamalılar.'' diye konuÅŸtu. Avrupa Konseyi'nin gelecekte yabancı düÅŸmanlığı konusunda atabileceÄŸi adımlara esas teÅŸkil edecek rapor, konseyin internet sitesinde de yayınlandı.

ZAMAN