Yunanistan’ın ek borçlanması geçen yıl Gayrı Safi Yurtiçi Hasılası’nın yüzde 12,7’sini buldu. Yunanistan Euro bölgesinin açık veren tek ülkesi deÄŸil. Bütçe açıklarındaki artış Euro birliÄŸinin dağılmasına yol açar mı?

Avrupa ortak para birimi Euro’nun üzerini kara bulutlar kapladı. Para birliÄŸi en çetin saÄŸlamlık testiyle karşı karşıya.

Emekli iktisat profesörü Joachim Starbatty 1997 yılında üç meslektaşıyla birlikte, ortak para birimine geçilmesine dair Amsterdam AntlaÅŸması’nın iptal edilmesi için Almanya Anayasa Mahkemesi’ne baÅŸvurmuÅŸ ama baÅŸarılı olamamıştı. Starbatty son mali krizin kendilerini haklı çıkardığını söylüyor. “Euro, ekonomi politikası kimlikleri farklı ülkeler tarafından paylaşıldı. Bazıları istikrar paktı kurallarını yerine getirmiÅŸ, diÄŸerleri ise kuralları ihmal etmiÅŸti. Bu nedenle para birliÄŸine giriÅŸ somut kriterlere baÄŸlandı." diyen Starbatty sözlerini, "Ama kriterler gevÅŸek tutuldu ve çoÄŸu zaman Euro adayları denetlenmedi. Bunun sonucunda da ekonomik ve sosyal politika felsefeleri birbirine uymayan ülkeler aynı para birimini kullanmaya baÅŸladı” ÅŸeklinde sürdürüyor.

Bildunterschrift: Großansicht des Bildes mit der Bildunterschrift: Emekli iktisat profesörü Joachim Starbatty
"Görev hükümetlerin"

Avrupa Para BirliÄŸi tarifi icabı kur oynamalarına imkân tanımıyor. Eski Almanya Merkez Bankası BaÅŸkanı Helmut Schlesinger Amsterdam AntlaÅŸması’nın ekonomik koÅŸulları yerine getirme görevini milli hükümetlere verdiÄŸini söylüyor. Schlesinger, “Enflasyon, ücret zamları ve kamu bütçelerinin saÄŸlamlığı gibi alanlarda ortaklarıyla uygun adım ilerleme görevi milli hükümetlere düÅŸüyor” diyor.

Bildunterschrift: Großansicht des Bildes mit der Bildunterschrift: Eski Almanya Merkez Bankası BaÅŸkanı Helmut Schlesinger (saÄŸda)
Yunanistan, Ä°talya, Ä°spanya ve Portekiz gibi ülkeler uzun yıllar para birliÄŸi sayesinde ekonomik canlanmaya ortak oldular. Ama Euro dopinginin etkisi zamanla geçti. Ücretler ortalamanın üzerinde artarken iÅŸgücü verimliliÄŸi düÅŸtü ve rekabet gücü eriyen bu ülkelerin ödemeler dengesi açıkları rekor oranda arttı. Ekonomistler bu dengesizliÄŸin ancak yüzde 30 ila 40 oranındaki devalüasyonla giderilebileceÄŸini belirtiliyor. Ancak aynı para biriminin paylaşıldığı Euro ortaklığında münferit ülkelerin bu yola baÅŸvurması mümkün deÄŸil.

Alman Ekonomik AraÅŸtırmalar Enstitüsü uzmanlarından Jürgen Matthes aşırı borç altındaki ülkelerin para birliÄŸinden ayrılıp devalüasyon ve enflasyon politikasıyla ayaÄŸa kalkmalarının teorik açıdan düÅŸünülebileceÄŸini ama pratikte mümkün olmadığını belirtiyor. "Finans piyasasının son derece asabileÅŸtiÄŸi bir dönemde para birliÄŸinden çıkacak ülkenin mali durumu daha da kötüye gider" diyen Matthes'e göre,"Para birliÄŸinden ayrılma devalüasyon amaçlı olacağından, buna yalnızca spekülatörler sevinir.”

Kriz öncesindeki hatalar unutulmamalı!

Euro kulübü sadece para deÄŸil, aynı zamanda kader ortaklığı da olduÄŸundan krizdeki ülkelerin tutarlı ücret ve mali politikalarla kendilerini kurtarmalarından baÅŸka çare kalmıyor. Euro bölgesindeki dengesizliklerden küresel mali krizi sorumlu tutmak, doÄŸru deÄŸil. Krizden çok önce büyük hatalar yapıldı. Genel ekonomik kriz nedeniyle bütün ülkelerin dev konjonktür programları uyguladığı bir dönemde para birliÄŸinin hasta ülkelerinden bunun tam tersini yapıp, sıkı tasarruf politikaları uygulamaları ve ücretleri verimlilik artışına endekslemeleri bekleniyor.

Öncelikle Yunanistan'daki kriz Euro'yu da yaraladı. BeÅŸ ay önce 1,5 Dolar’dan satılan Euro ÅŸimdi 1 Dolar 37 Cent’ten iÅŸlem görüyor. Yani Euro global para birimi karşısında deÄŸer kaybetti. Ama iki önemli para birimi arasındaki kur deÄŸiÅŸikliÄŸi ÅŸöyle de yorumlanabilir: Amerikalılar on yıllarca ayaklarını yorganlarına göre uzatmadıkları için Dolar bundan böyle de zayıf kalacak. Yunanistan’ın mali problemleri, Dolar’ın gerçek deÄŸerinin kısmen perdelenmesine yol açtı. Mali dengesizliklerini kimin önce gidereceÄŸini beklemek gerekecek. Bunu Euro bölgesinin Akdeniz kuÅŸağındaki ülkeleri mi, yoksa ABD mi baÅŸaracak?

Deutsche Welle Türkçe