Tasarıya göre, ÖSYM'nin adı ''Ölçme, Seçme ve YerleÅŸtirme Merkezi BaÅŸkanlığı'' ÅŸeklinde deÄŸiÅŸtirilecek. BaÅŸkanlık, idari ve mali özerkliÄŸe sahip, YÖK ile ''ilgili'' özel bütçeli bir kuruluÅŸ olacak. BaÅŸkanlık, baÅŸta yükseköÄŸretim kurumlarında ön lisans, lisans veya lisansüstü öÄŸrenim görecek adayların puan sıralamasına göre tespiti veya yerleÅŸtirilmesi ile yükseköÄŸretim kurumlarında atama veya yükselmelerde esas alınan sınavlar olmak üzere, her türlü bilim, yetenek veya yabancı dil sınavları ile gerektiÄŸinde yerleÅŸtirme iÅŸlemlerini yapacak. BaÅŸkanlık, kamu kurum ve kuruluÅŸlarının kadro ve pozisyonlarında görev almaya veya görevde yükselmeye yönelik sınavları ve gerektiÄŸinde yerleÅŸtirme iÅŸlemlerini ilgili kurumun talebine baÄŸlı olarak gerçekleÅŸtirecek.

Özel hukuk tüzel kiÅŸilerinin talep ettikleri her türlü ölçme ve deÄŸerlendirme iÅŸlemlerini yapmak da BaÅŸkanlığın görevleri arasında yer alacak. BaÅŸkanlık, görevlerini bağımsız olarak yerine getirecek, hiçbir organ, makam, merci veya kiÅŸi talimat veremeyecek. Kurumun BaÅŸkanı, devlet üniversitelerinde görev yapan profesör unvanına sahip öÄŸretim üyelerinden, YÖK'ün önereceÄŸi 3 aday arasından müÅŸterek kararname ile 4 yıllığına atanacak. Süresi dolan BaÅŸkan, bir defaya mahsus olmak üzere yeniden atanabilecek. BaÅŸkan, görev süresince kadrosunda bulunduÄŸu üniversiteden ücretsiz izinli sayılacak. Görev süresi dolmadan BaÅŸkanın görevine son verilemeyecek, ancak atanmak için gerekli ÅŸartları taşımadığı ya da kaybettiÄŸinin tespit edilmesi veya görevini yerine getiremeyeceÄŸinin YÖK Genel Kurulu kararıyla tespit edilmesi ve resmi saÄŸlık kurulu raporu ile belgelenmesi halinde görev süresi dolmadan atandığı usule göre görevden alınabilecek.

BaÅŸkan ve diÄŸer ilgili görevliler, görevlerinin sona ermesinden itibaren 2 yıl süreyle, BaÅŸkanlık tarafından yapılan sınavlara yönelik hazırlık kursları veya yayınlarla ilgili faaliyet gösteren özel hukuk hükümlerine tabi tüzel kiÅŸiliklerde ya da bunların iÅŸtiraklerinde görev alamayacak, bu tür iÅŸlere ortak olamayacak ve bu tüzel kiÅŸilerden ya da iÅŸtiraklerden gelir saÄŸlayacak ya da saÄŸlayabilecek doÄŸrudan ya da dolaylı iliÅŸkiye giremeyecek. Bunların eÅŸleri, çocukları ile ikinci dereceye kadar kan ve kayın hısımları, bunların görevleri süresince, BaÅŸkanlık tarafından yapılan sınavlara yönelik hazırlık kursları veya yayınlarla ilgili faaliyet gösteren kamu kurum ve kuruluÅŸları dışındaki tüzel kiÅŸiliklerde ya da bunların iÅŸtiraklerinde görev alamayacak ya da bu tür iÅŸlere ortak olamayacak ve bu tüzel kiÅŸilerden ya da iÅŸtiraklerden gelir saÄŸlayacak ya da saÄŸlayabilecek doÄŸrudan ya da dolaylı iliÅŸkiye giremeyecek.

Elektronik ortamda sınav

Tasarıya göre, sınavlar, basılı veya elektronik ortamda ve adaylara soruların aynı anda sorulduÄŸu eÅŸ zamanlı olarak yapılabilecek. Sınavlar ayrıca, alan ve zorluk düzeyine göre tasnif edilerek güvenli biçimde saklanan bir soru havuzundan, her bir adaya aynı ya da farklı zamanlarda, farklı soruların adayın verdiÄŸi cevaplara göre de deÄŸiÅŸebilen biçimde sorulmasına izin verecek ÅŸekilde, elektronik ortamda da gerçekleÅŸtirilebilecek. Ä°htiyaç ve imkanlara göre hangi sınav türünün uygulanacağına Kurum Yönetim Kurulu karar verecek. Elektronik ortamda yapılan sınavların kayıtları ile basılı ortamda yapılan sınavların cevaplarına ait elektronik veriler asgari 10 yıl süreyle arÅŸivlenerek güvenli bir ortamda saklanacak. Sınavlarda kullanılan soru kitapçıkları, sınav sonuçlarının ilanından 1 yıl sonra, cevap kağıtları ise 2 yıl sonra imha edilebilecek. Sınavlarla ilgili her türlü açıklama, baÅŸvuru ve sınav sonuçlarının adaylara duyurulması, BaÅŸkanlığın internet sayfasında yapılacak. Bu duyurular tebliÄŸ hükmünde olacak.

YükseköÄŸretim ile ilgili sınavlar YÖK'ün belirlediÄŸi usul ve esaslar çerçevesinde yapılacak.

Soruların hazırlanması, soru havuzunun oluÅŸturulması ve ÅŸifrelenmesi, basılı veya elektronik ortamda yapılan sınav sorularının güvenliÄŸinin saÄŸlanması hususlarına ve sınav türlerine iliÅŸkin usul ve esaslar ile sınavlarda görev alacakların uyması gereken hususlar yönetmelikle düzenlenecek. Sınav hizmetleri, merkez teÅŸkilatı ile sınav koordinatörlükleri vasıtasıyla yerine getirilecek. Adaylar, sınav sonuçlarına itirazlarını doÄŸrudan BaÅŸkanlığa yapacak. Sınav soruları ile bunları hazırlamakla görevlendirilen kiÅŸilerin kimlikleri gizli tutulacak. Sorular ve cevapları, yapılan sınav sona erdikten sonra Yönetim Kurulu kararıyla açıklanabilecek.

'Sinyal karıştırıcı'

Sınavların yapıldığı binalarda sınav öncesinde ve sınav sırasında ''sinyal karıştırıcı'' kullanılabilecek. Sınav güvenliÄŸinin saÄŸlanması amacıyla, genel kolluk görevlileri ile bunların gözetiminde olmak üzere özel güvenlik görevlileri, herhangi bir emir veya karar olmasına bakılmaksızın, adayların ve sınavın yapıldığı binaya girme hakkına sahip olan diÄŸer kiÅŸilerin üstünü ve eÅŸyasını teknik cihazlarla, gerektiÄŸinde el ile kontrol etmeye ve aramaya yetkili olacak. Bu görevliler, adayların yanında bulunan ve kuÅŸku uyandıran her türlü, eÅŸya, belge, araç veya cihazları, incelenmek ve sınavdan sonra geri verilmek üzere muhafaza altına alabilecek. Sınav sorularının hazırlanma sürecinden baÅŸlamak üzere, görevlendirilen kiÅŸiler, baÅŸka bir kamu kurumunda veya özel kuruluÅŸta görevli olup olmadığına bakılmaksızın kamu görevlisi sayılacak.

Cezalar

Gizli olan bilgileri, hukuka aykırı olarak elde eden veya elinde bulunduran kiÅŸi, fiili daha ağır cezayı gerektiren baÅŸka bir suç oluÅŸturmadığı takdirde, 1 yıldan 4 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılacak. Bu bilgileri ifÅŸa eden kiÅŸilere, 2 yıldan 5 yıla kadar hapis ve 5 bin güne kadar adli para cezası verilecek. Sınavlarda, ses veya görüntü nakleden cihaz kullanarak kopya çeken veya kopya çekilmesine aracılık edenler, baÅŸka bir adayın yerine sınava giren veya kendi yerine bir baÅŸkasının sınava girmesine katkı saÄŸlayanlar, kopya çektirilmesine imkan saÄŸlayanlar fiili daha ağır cezayı gerektiren baÅŸka bir suç oluÅŸturmadığı takdirde, 1 yıldan 4 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılacak.

Sınav sonuçlarını adayın lehine veya aleyhine olacak ÅŸekilde deÄŸiÅŸtiren kiÅŸilere, fiili daha ağır cezayı gerektiren baÅŸka bir suç oluÅŸturmadığı takdirde, 3 yıldan 8 yıla kadar hapis cezası verilecek. Sınavda kopya çektiÄŸi tespit edilen adayın sınavı, Yönetim Kurulu kararı ile iptal edilecek. Bu aday, sınavın yapıldığı tarihten itibaren 2 yıl süreyle BaÅŸkanlık tarafından yapılan hiçbir sınava aday olarak baÅŸvuramayacak ve giremeyecek. Sınavı iptal edilenlerin, iptal kararı verilmeden önce, bu sınavdaki baÅŸarısına dayalı olarak bir kamu görevine atanmış veya sair bir hak iktisap etmiÅŸ olması halinde, ilgili kurum yetkilileri tarafından görevine derhal son verilecek ve saÄŸlanan hak geri alınacak. Bu tür suçların bir örgütün faaliyeti çerçevesinde iÅŸlenmesi halinde, verilecek cezalar yarı oranında artırılacak.

Gizlilik ihlali suretiyle soruların elde edilmiÅŸ olmasından yararlanarak kopya çektiÄŸi için kendisiyle ilgili sınavın iptaline karar verilen adayın, soruların kimler tarafından temin edildiÄŸi ve ne suretle eline geçtiÄŸi hususunda bilgi vermesi halinde, Yönetim Kurulu kararıyla, sınava giriÅŸ yasağının süresi kısaltılabileceÄŸi gibi yasak tamamen de kaldırılabilecek. Kuruma, 288 kadro tahsis edilecek.

Gerekçe

Tasarının gerekçesinde, ÖSYM'nin, her yıl yaklaşık 40 sınav gerçekleÅŸtirdiÄŸi, en az 5 milyon öÄŸrencinin sınava alındığı, 153 sınav merkezinde 120 binin üzerinde sınav salonunda çalışmalarını yürüttüÄŸüne iÅŸaret edildi. Böyle yoÄŸun bir çalışma potansiyeli bulunan ÖSYM'nin, teÅŸkilatını ve sorumluluklarını düzenleyen müstakil bir kanunun bulunmadığı, teÅŸkilat yapısının YükseköÄŸretim Kurulu bünyesinde oluÅŸturulduÄŸu ve ÖSYM yürütme kurulu ile faaliyetlerini sürdürdüÄŸü vurgulandı.

Gerekçede, ÅŸöyle denildi: ''Sınav evrakı, çoÄŸunlukla üniversiteler tarafından belirlenen yerlerde saklanmakta olup, ÖSYM'nin kendi bünyesi dışında saÄŸlanan olanaklar nedeniyle sınav ve yerleÅŸtirmelere yönelik faaliyetlerde hedeflenen seviyede kontrol mekanizması oluÅŸturulamamaktadır. ÖSYM'nin kuruluÅŸ döneminde tanımlanan sınav sistemi, aradan 30 yıl geçmiÅŸ olmasına raÄŸmen kullanılmaya devam edilmektedir. Günümüzde ortaya çıkan bilgi ve iletiÅŸim teknolojilerinin saÄŸladığı kolaylıklara raÄŸmen, ÖSYM'nin tüm sınav organizasyonu, söz konusu teknolojik imkanlar kullanılmaksızın, merkezi olarak yapılmakta, bu durum da özellikle sınav güvenliÄŸini ciddi biçimde tehlikeye düÅŸürmektedir. Çok sayıda adayın girdiÄŸi sınavda ortaya çıkan yerel sorunlar nedeniyle tüm sınav iptal edilerek, çok ciddi maddi ve manevi kayıplar yaÅŸanmaktadır. DiÄŸer taraftan, ÖSYM'nin kendi bütçesi ve döner sermayesi ve tanımlı bir personel rejimi bulunmadığından, personel ihtiyacının bir kısmı ihale yoluyla geçici görevlilerden karşılanmaktadır. Ayrıca, sınavların ve yerleÅŸtirmelerin adil biçimde gerçekleÅŸtirilebilmesi, sınav ve yerleÅŸtirmelerde kullanılan sorular ve verilere hukuka aykırı bir ÅŸekilde eriÅŸimin önlenmesi ve veri güvenliÄŸinin saÄŸlanabilmesi için caydırıcı cezai yaptırımların düzenlenmesi zorunluluÄŸu bulunmaktadır.''